Train Dreams

'Every thread we pull, we know not how it affects the design of things.' Oppervlakkig prachtige film. Kalm en fijn, zonder goed te zijn. Esthetisch wel om door een boomringetje (of duizend) te halen. De invloed van Malick is weer eens overduidelijk, en ach, dat blijft ook de beste manier om van Amerika te houden. De eeuwenoude, enorme bomen worden hier omgehakt door een baardige houthakker, wees en sappelaar, nu in het bezit van een gezinnetje. Op de voice-over wordt zijn leven gedragen voorgedragen. Vaak werkt dat niet, maar als de teksten van Denis Johnson (Zuil van Rook!) komen, mag het. Diep beent de film diens novelle overigens niet uit, het blijft vluchtig. Ik had veel meer over dat houthakkersleven willen weten. Grootste mispeer is de overdadig romantische muziek. Ik noteerde: nepklassiek van een popmuzikant? De aftiteling deed deze snob deugd: Bruce Dyssner. 'Right now I could just about understand everything there is.'

The Round-Up

'Ik heb nog wel wat anderen gedood, maar niet veel.' De willekeur van de wildernis. We kennen de waanzin vooral uit Braziliaanse films. De Sertão waar Antonio dos Mortes rebelleerde. Maar Hongarije heeft ze ook. En ook daar zijn het rebellen die door de Staatsmacht verpulverd dienen te worden. In leegte verleidt het fascisme en vult het met orde een gemis. Het fort van de Staat is wit. De doodskaders zwart. Het minimalisme totaal. Zeker het eerste half uur is dit een gruwelplaatje van een film. Een 'vrije trap' leidt naar de simpelste der galgen. Door de leegte lijken de sadistische spelletjes rituelen. Buzzati moet deze film fantastisch gevonden hebben. Altijd een goed Tartaars teken maar de hermetica begon me wat tegen te staan. Het is zéér Europees, ten goede en ten kwade. Gewelddadiger dan Kafka, cynischer dan Blanchot. Het genocidale een zweem van logica geven, dat konden de naties. En waar dat toe leidde... 'Het is jouw leven waarover we het hebben'.

Drie Dagen Vis

'Moet je geen echte baan zoeken?' Ach, moeilijke mannen van de wereld. Binnenvetters, zwijgers vol feitenkennis, bebaarde eenlingen met paniekaanvallen. Dit is dé Hollandse film voor jullie allemaal! Vader Ton Kas komt elk jaar nog een paar dagen naar Nederland. Zoonlief Guido Pollemans wandelt ieder jaar met hem op. Ze bezoeken tandarts, apotheek en schoonfamilie, waar zoon dan zélf ook maar even langsgaat, alsof hij dat soort dingen toch alleen aan het handje van pa kan. 'Pas op bij de trap, we hebben even geen leuning.' Dankzij zulke pareltjes raken vrijwel alle teksten. Iedere minuut klopt het hart van de film harder, ook door de Kaapverdische connectie. Nadat het tweetal eerst langs een RET-remise is getrokken (waar pa ooit werkte), gaan ze naar het huis van oma (waar zoon ooit woonde). Er is een heel verleden wat wij niet zien. Een verleden wat ze samen niet opgelost krijgen, terwijl vader dat héle verleden vertegenwoordigt. 'Het is me wat.'

The Betrayal

'Een samoerai. Hoe treurig.' Belediging ligt altijd op de loer bij de mannen van eer. Een heetgebakerde samoerai vindt zijn Waterloo na een bezoekje aan een dojo. Het probleem is eerder het Hoe dan het Waarom. Hij werd in de rug aangevallen, dat betekent de belediger beledigd! Nadat het afkopen van de schuld met schilderijen is mislukt – iets dat Liechtenstein ooit bij Hitler wél voor elkaar kreeg – moet een plichtsgetrouwe krijgsman de schuld op zich nemen. 'Ik ben me zeer bewust van wat ik vraag.' Een uitgebeend melodrama lang ondergaat hij de slagen van het lot. Verlaten door het barmhartige dwaalt hij door een wereld waarin erewoorden niets meer waard zijn. 'Dat is het lot.' De samoerai probeert de wereld te veranderen ('als je boos bent: leef!') maar delft het onderspit. In het slotgevecht valt alle muziek weg, en iedereen om. Het hoofdpersonage moet zijn vingers van het zwaard pellen. IJzingwekkend vergroeid met ellende. 'Ik ben allang dood.'

This Property Is Condemned

'She's the main attraction.' Het leven van twee zussen en hun foute mama in Mississippi gaat niet over rozen. Moeder runt een wild 'boarding house', een soort shabby Villa des Roses. Iedereen zit achter de oudste zus (Natalie Wood) aan. Begrijpelijk, want ze wordt door haar moeder als product in de etalage gezet (en showt continu haar twee zussen). Mij pakte vooral het faulkneriaanse intro van de film, waarin het jongste zusje (Mary Badham, bekend van To Kill a Mocking Bird) het leven aan de verkeerde kant van het spoor overziet. Per trein arriveert Robert Redford. Brenger van slecht nieuws. Dat het Redfords debuut is geloof je nauwelijks, hij loopt er blasé bij, terwijl hij het tegen Charles Branson en Robert Blake opneemt. De gouden summer night boeit een uur lang op een lekker vieze manier, en is zelfs feministisch voor haar tijd, maar de film lijdt nog meer aan moodswings dan de personages, en verknalt het einde. 'I have no dream.'

Charulata

'Het is niet dat ik tijd tekort heb.' Onlangs las ik Mishra's Op de Ruïnes van het Imperialisme, een boek dat een straffe blik geeft op het reilen en zeilen van van 'het Westen' in 'de Oost'. Tahore wordt er vaak aangehaald, als zachte man die het hevig betreurde dat het nationalisme uiteindelijk 'de redder' werd om 'onafhankelijk' te worden. Ray's even subtiel denkende Charulata is gebaseerd op een verhaal van Tahore. De 'gekluisde' echtgenote Charulata vormt het middelpunt. Zij mag eind negentiende eeuw enkel borduren, boeken lezen en beschaafd doen, terwijl ze zoveel meer in haar mars heeft. De metafoor treft de roos, helemaal wanneer zij de wereld via een verrekijker dichterbij moet halen. Haar anglofiele man ziet de wereld door zijn eigen lens, de krant. Man en vrouw raken – ieder op hun eigen manier - verliefd op verandering van buiten. Het is een verandering van valse hoop en bittere tranen. 'Er is geen representatie.'

The Girl on a Broomstick

'Heeft u een eekhoorn in de familie?' Tsjechische psychedelica pur sang, funky zoals ze alleen daar in de blommenperiode konden maken. Dit keer zowaar géén politieke parabel, gewoon puur plezier met de heks Saxana. Het jonge meisje (van minstens 300 jaar lang nablijven oud) verandert na een soort Fiep Westendorp-animatie al snel in een uil, en komt hegeliaans naar de moderne tijd. De sfeer is die van Annie MG, nog zo'n eeuwig kind uit de seventies. Een gevleugelde Minoes dus, met misschien nét iets te weinig melancholie. De cruijffiaanse schoolratjes weten niet wat hen overkomt! Saxan verandert de leraren in konijnen. De VPRO-kinderseriehumor wordt in de tweede helft nog een vampiertandje bizarder, en dus ook stukken (en Sikhen) beter. De Napoleon-grap werkt op vele niveaus (en in vele onderdelen). Gelukkig houdt men het kort, want veel meer 'bischoppen in een 5007' had ik niet getrokken... 'Ziet eruit als een stevige stoornis.'

Some Came Running

'Your hands on me are not in the least persuasive.' Wonderlijk kapotte film, zowel feministisch als misogyn, en toch fijn. Sinatra speelt zijn bekende persona: een down and out boozer. Wie moet hem nog redden? Dean Martin als mededronkelap? Neen, een vrouw, natuurlijk! Wordt het de straatrat of de nuffige juf? Als setup klinkt het al fout - en het personage van Sinatra gedraagt zich ook als een hork - maar juist in schurende films zit vaak ook wat eerlijks. 'Your kind of violence frightens me', zegt de docente creative writing, nadat Sinatra (een mislukt auteur) haar met 'liefde' bombardeert. Op zijn beurt krijgt Sinatra van hetzelfde laken een legerpak van de 'hostess' Shirley MacLaine. Zij vormt een prachtig eerbetoon aan La Strada. Richting fabuleuze kermisfinale krijgt iedereen het met elkaar aan de stok. Vrouwen tegen andere vrouwen, mannen tegen zichzelf. En uiteindelijk zijn we allemaal de klos. I'm just tired of being lonely, that's all.'

Good One

'You guys are like little monsters.' Wat als de twee oude vrienden van Old Joy één dochter hadden meegenomen? De setup van wandelfilm Good One is, inderdaad, a good one, al blijft het potentiële drama te lang, te goed verborgen. De vibe lijkt best goed. Het prachtige landschap, upstate New York, noodles koken en babbelen met 'trail friends', want ook in de wildernis gaan mensen bij elkaar zitten – net zoals in lege coffeebars. Een hint van wat komen gaat, zit in het dappere 'tampon-motief'. Vrouw zijn op een hike is extra ongemakkelijk. De dialogen tussen de mannen worden intussen ook lastiger. De vader blijkt geen goede vader, en zijn vriend doet wat mislukte single mannen doen. Ja, er zit een feministische lezing achter dikke lage planten-ambient en natuurschoon. Misschien ben ik een hork, maar ik was toch wat verrast door de bui aan het eind. De vrouwelijke bui, welteverstaan. ''Maybe you should get some plants.'

River

'Wow, deze déja-vu is krankzinnig.' De rituele onthaasting van een Japans hotel in de bergen wordt doorbroken door een probleempje. Ze zijn met zijn alleen in een loop van twee minuten beland. De radicale kortheid ervan is museaal stoer, vergeleken met ander films uit dit subgenre. 'Looping' blijkt daarbij een lollig leenwoord, en klinkt in het Japans extra wacky, ja, zelfs als een roeping. Sowieso kreeg deze kijker het gevoel dat hier ook een absurd computerspel in zou zitten, liefst voor de Dreamcast. Die computersfeer komt ook door de digitale cameravoering en het matige acteerwerk. Het laatste zou bewust kunnen zijn: want het heeft ook iets van Klokhuis-cabaret. 'We eten die rijst nu al eeuwen!' De folksy muziek verdient een complimentje, dankzij vleugjes pseudo-Air. Het einde zorgt voor een glimlach en heeft alsnog een computeroplossing in petto. Ik bedoel: een machina ex machina. ''De wereld buiten is te duister, nietwaar?'