The Talk of the Town

'Where did he go without his beard?' Heerlijke farce van George Stevens, die zo uit de koker van Sturges of Capra had kunnen komen. Cary Grant - dé man voor zo'n film - speelt een dorpsdruktemaker, geframed voor een fabrieksbrand. Gelukkig belandt hij in de brutaal bretelste armen van Jean Arthur. Zij dartelt even later zorgeloos rond in de pyjamabroek van haar huisgast, Ronald Colman. De fakir-achtige jurist mag (en wíl) ab-so-luut niet bij dit zaakje betrokken worden. Helaas beslist een potje borsjt anders! Alleen al uit deze paar plot points zie je hoe dit een seinfeldiaanse 'movie about nothing' is. Een stukje sociaal sentimenteel realisme, waar 'people wind up facts around each other like pretzels (!).' De theoreticus Colman krijgt de anarchistische geest, en de immer praktische Grant in keukenschort, fietst er zijn eigen subtekst in. Want die fraaie driehoeksverhouding, bedekt die niet gewoon twee heertjes? 'Now don't you start that!'

Red Headed Stranger

'He's riding and hiding his pain.' Een film van, naar, met en óver de onverwoestbare Willie Nelson, zouden we met enige overdrijving kunnen stellen. Willie speelt zelf zijn beroemdste songcyclus-held, de roodharige vreemdeling. Hij doet dat niet onaardig, ik had in elk geval niet verwacht dat Willie oudtestamentisch lijden in zich had. In het beste shot ligt hij te bed als Tolstoj (of een Tolstoj-personage). En ja, ook dat had zijn soundtrack eigenlijk al aangekondigd. 'He lay there in silence, with too much on his mind.' Hoewel de film uit 1986 stamt, is het hier nog volle bak de seventies van Altman, met een zelfde slowmo-ritme en een natuurlijke, lichte nostalgie naar het land van ooit. Als coherente constructie werkt de film niet, maar er zijn aardige vignetten van het frontier-leven. Willie zingt zijn gospel, een beetje sentimenteel, en onderaan de streep door en door optimistisch. Dát maakt hem ook zo taai. 'Just when you think it's all over, it has just begun.'

Kontinental ’25

'Dit is niet echt grappig, eigenlijk.' Het hyperkapitalisme in zijn puurste vorm. De vooruitgang wacht op niemand. Ook niet op een deurwaarder met gevoelens, of, misschien juíst niet op haar. In het eerste kwart van de film moet een Hongaarse Roemeense een oude atleet zijn 'huis' uitzetten. Dat leidt tot een drama. De beambte heeft het 'r moeilijk mee. Als een uitgebeende variant op Rashomon vertelt zij zélf de gebeurtenis, de hele film lang, tegen anderen. In iedere droogkomische, soms doodsaaie conversatie probeert ze met zichzelf in het reine te komen. Het goede doen is zo moeilijk geworden. Fascinerend is ook het politieke laagje, de film speelt zich af in het fraaie Cluj, waar de Roemen en de Hongaren elkaar haten en bestrijden. O ironie: Hongarije zijn in alle opzichten de dino's van het verleden. Zij bezitten de standbeelden, maar niet de billboards. Het geeft een extra tintje tragiek aan deze moderne statiegang. 'Ik voel me helemaal niet Zen.'

Reflet dans un Diamant Mort

'Je veux voir.' Een hoge mate van postmoderne saturatie en tongue in cheek-funk in deze giallo-ode. Forzani en Cantet doen – voor hun doen – niets nieuws, al doen ze het wel steeds weelderiger. Dat begint al met de blinkende tepelpiercing. Alles baadt hier in een luxe, in ogenschijnlijke juxtaposities waar Magritte bloedgeil van zou worden. Achter elke vrouw vindt je nog een vrouw, en nog een, en nog een. (Kun je vrouwen ooit kennen?) Mijn favoriete freudiaanse scene is die bij het tafelvoetbal. Het hand-voetbal dat iedere man kan, het trekken en rukken. Daar maakt een Echte Vrouw dus kordaat korte metten mee. De film moet het hebben van dit soort set pieces, want het verhaaltje verkrijgt pas in de tweede helft enige diepgang. De stripinvloed wordt dan explicieter, net als het meta-gehalte. Maak van een bijzaak een hoofdzaak en je brengt álles op hol. 'Écoute la musique de ta morte.'

Universal Language

'Cette fleur est tres belle.' Een film die doet wat ie belooft. Laten zien dat film een universele taal is, een sprookjesachtige wereld vol mogelijkheden. Om te beginnen kan Perzië in Quebec liggen. Een plek zijn die zowel grauw beige als prachtig van kleur is. Kunnen kleuren humor hebben, is een van de absurde vragen die deze film in het hoofd van deze kijker weet te planten. De kleurstellingen zijn hoe dan ook nog cooler dan het winterweer buiten, het bevroren bankbiljet, of de kalkoen met een buskaartje. 'Je hebt geluk om naast zo'n magnifiek creatuur te mogen zitten.' Wanneer de invloeden van regisseur Rankin wat te opzichtig worden (Kaurismäki, Andersson en Anderson) neemt de film een muzikale afslag naar melancholie. Het vermoeden daagt dat de ogenschijnlijk lukrake ingevingen (on)bewust heel persoonlijk zijn voor de filmmaker. Het idee dat een thuis nergens én overal kan zijn. In filmland kan niets over alles gaan. 'Mijn voeten weten de weg.'

The Uninvited

'Let's pretend we're buying it.' Broer, zus en hond op vakantie in Ierland, dat mystieke land van mythen en geesten, een comfy plek waar John Ford en Vestdijk ook zo dol op waren. Het trio vindt een leeg huis, dat uiteraard niet echt leeg blijkt te staan. Bobby de hond had het allang door. De zwart-wit cinematografie is binnenshuis om door een ringetje te halen. Spannende schaduwen overal. Het hoofdpersonage (Ray Milland) installeert zich op zolder, om als geflopt muziekrecensent eindelijk aan zijn eigen muziek gaan werken – hoe Vestdijk! Helaas, met Milland gaat het mis. Hij speelt zijn rol als een James Stewart. Oubollig en olijk. De film blijft wat té huiselijk, ook nadat er mensen in instellingen belanden, en geesten gaan huilen. Vrouwengeesten, want de greep van moeders is groot in freudiaans Hollywood. Het gematerialiseerde verleden zweeft als een glinsterend pantser langs de trap naar beneden. 'Now don't go getting imaginative.'

The Adventures of Buckaroo Banzai Across the 8th Dimension

'This far inside the head it all looks the same.' Dit moet wel één van de langste filmtitels ooit zijn, maar gelukkig is de al even bomvolle film ultrakort. Een cartooneske jaren tachtig-komedie verdient een hoog tempo. Een noodvaart, liever nog, Peter Weller betoont zich dan ook meteen een bijbelse bergbedwinger. Hij komt niet tot de berg, hij knalt er doorheen. Het heeft iets weg van een Beastie Boys-videoclip, maar dat kan ook door Buckaroo's 'Japanse' roots komen, of de meesterlijke synth-soundtrack en alle "scratchy" Jamaicaanse aliens. De mannen van Team Banzai vormen zelf ook een muzikale supergroep, inclusief tourbus. (En ja, ze zingen een fraai liedje!) De geflipte wetenschapper Lithgow doet dan weer denken aan Jim Carrey in Batman Forever. En 'cowboy' Jeff Goldblum? Die staat erbij en kijkt ernaar, net zo verbaasd als de kijker. Hij snapt niet eens hoe een geweer werkt! Zulke humor, dus. Heerlijk. 'They have opened the window.'

The Chess Players

'Hoe hulpeloos zijn we zonder bedienden.' Het herfsttij is aangebroken in Oudh, een Indiase stad die halverwege de negentiende eeuw nog níet geregeerd wordt door de Britten. De koning vermaakt zich met poëzie, de plaatselijke adel met het edele schaakspel. ('Dacht je dat ze zouden werken?' spot de voice-over.) Het Indiase schaakspel is nog wat langzamer dan de Engelse variant. Te langzaam, volgens de kapitalistische Britten. De symboliek moge duidelijk zijn, en wordt ook door de personages hardop uitgesproken. Zonder zelf te veranderen is de Homo Ludens in moderne, veranderende tijden gedoemd. Op deze wijze kun je Satyajit Ray's ouderwets onthaaste, soms wel wat kluchtige film als een milde kritiek lezen. Slome spielerei verpakt in de meest prachtige kleuren, dans en zang, en andere animatie (de waterpijpen!). 'Wie weet wat voor magie er in dat spel schuilt?'

The Mastermind

'I don't want you ruining our lives, too.' Kelly Reichardt, chroniqueur van de op drift geraakten, waagt zich aan een heuse genrefilm. Of, zo lijkt het dan toch. Spannende jazzmuziek van Rob Mazurek bouwt op naar een heist. Maar de museumheist is, zoals het sjofele hoofdpersonage, een verloren zaak. Om deze James Blaine Mooney gaat het Reichardt, uiteraard. Het gniffelen en ook de spanning verdwijnen daarmee snel voor trademark donkere Reichardt-momenten. Meer goudbruin dan zwart, ditmaal, want het seventies Amerika is van een prachtige herfstigheid. De film piekt in Altman-stijl bij Fred en Maude, twee sjekkierokende vrienden van 'JB'. Zij lijkt op Dieuwertje Blok, hij op Ron Sexsmith. Beiden hebben op hun eigen manier het beste met de sukkelaar voor. Zij weten wél te borduren met hun hondenleven. Hij niet. Terwijl dat het enige is waar je mind echt meester van moet worden. 'Those are the tasks of the top man.'

Peter's Friends

'Adults are just children who owe money.' Vrij luchtig begin van het nieuwe filmjaar - ik keek 'm op 2 januari - met deze oude vriendenkomedie rond oudjaar. Een theatergroepje komt op 30 december voor het eerst in tien jaar weer bijeen. Er is in die tijd véél gebeurd. Het volwassen leven viel binnen, met al zijn onvriendelijkheden. De Britse cast barst van de sterren, zoals Fry en Laurie en regisseur Branagh. Er wordt door hen vet geacteerd en geschreeuwd, maar gelukkig ook zoet gezongen. Het stel kent elkaar immers van het muziektoneel. Hun wonderschone liedje halverwege hakt erin en komt eigenlijk te laat. De samenzang zet de toon voor een veel betere fase. Het studentikoze van het stel krijgt een mineur lading, over hoe er bij nader inzien altijd een kind in ons schuilt. Dit is The Vagina Business, een The Breakfast Club voor volwassenen, inclusief vergeefse transformaties. 'Just take the fucking presents!'