zaterdag 31 augustus 2019

Indiscreet

'I read an article the other day that claimed the world's weather was changing.' Andere tijden, toen de mensen het nog gewoon over het weer konden hebben. Ongemakkelijk staan de supersterren Cary Grant en Ingrid Bergman in de lift, wanneer er naar het laatste redmiddel wordt gegrepen. Zonder gevolgen, uiteraard, want vliegschaamte bestond niet in Technicolor-jaren. De highbrows pakken de kerosineslurper als de bus, om maar om elkaar heen te kunnen draaien. Regisseur Stanley Donen leidt hun dans met vaste hand. De romance met een bite bevat weer genoeg wisecracks om verteerbaar te blijven. Het spel der seksen wordt smakelijk gespeeld. Grant rockt een leesbril, dus moet voor slim doorgaan. Hij weet, 'the game is so one-sided for a man.' Bergman vindt het eigenlijk wel best, 'I like a man with a glass in his hand, it's becoming.' Na een eerste date in 'the players club' (een voorteken), en een grapje of twee over armelui, straalt Bergman oprecht gelukkig met haar hervonden huiselijkheid. Dat is buiten Grant gerekend, die als vertegenwoordiger in het grootkapitaal meer van zichzelf, en van zijn 'dans'-skills houdt. Te midden van onanische snooker-stokken dient hij een waarschuwende vriend van repliek. Zo blijft de mens een puberkind, wel zo realistisch eigenlijk. Ontkennen tot er geen ontkennen meer aan is. 'Shall I see you to the elevator?'

vrijdag 30 augustus 2019

The Not Dead

'I went through quite a few unpleasant times.' Drie veteranen uit drie verschillende generaties delen hun nachtmerries. Uit drie verschillende oorlogen, dat spreekt vanzelf, want elke paar jaar wordt er weer een nieuw akkefietje opgeklopt, en sneuvelen jongemannen voor het Grote Niets dat het Grote Geld heet. Nooit geweten dat er ooit een oorlog woedde in het protectoraat Malaya, maar de oudste van de drie aanwezigen weet het maar al te goed. Verbaasd staart de PTSS-lijder naar zijn tranen, die maar blijven vallen. Zijn kompanen in gedwongen crime, 'bezochten' Bosnië en Irak. Plekken waar de gruwel en de lijken enkel gruwelijker lijken te worden. Al is dat ook een kwestie van beeld-vorming, met meer camera's, kreeg het publiek een pregnanter besef van ellende. Tot een verandering in militair beleid kwam het uiteraard nimmer. De tv zorgt er daarentegen wel voor dat veteranen thuis minder begrip kregen dan voorheen. Weg heldendom. Het voetvolk rest slechts grove vragen en meewarige blikken. De gekke oorlogen van Blair en co worden hier poëtisch begeleidt door strofen van Simon Armitage. Het geeft af en toe een wat te esthetische draai aan het geheel. Gelukkig (met duizenden aanhalingstekens) zijn er die bittere beelden. De kwaal van het nationalisme woekert door. Zal het deze eeuw beter worden? 'I feel guilty for being there, in a way.'

donderdag 29 augustus 2019

Götter der Pest

'Ich muss einen Erfolg sehen von Ihnen.' Slag of sof, met Fassbinder weet je het nooit. De doorgekookte Vestdijk onder de filmmakers maakte begin jaren zeventig alvast een voorstudie naar Berlin Alexanderplatz. Een man verlaat de gevangenis, en noemt zichzelf spottend Biberkopf. De sociale cirkel van deze lijzig-lethargische held biedt Fassbinder de gelegenheid regulars op te laten draven. Een paar bad bubbas waar hij een crush op had. En Hannah Schygullah, uiteraard. Even lijkt de film een meta-feest te worden, met verwijzingen naar Lola Montes en Marlene Dietrich. 'In meinen Träumen bist du nur du.' Snel komt alles op zijn pootjes (pun) terecht. Kleine gangsters met veel te veel geluk in het spel, lullen Franz vaag. Niemand verlaat de gevangenis zonder te betalen. Theoretisch doet de film alles goed – ik ben dol op de de lege tijd tussen criminele activiteit – maar de praktische uitvoering blijft saai. Het lethargische werkt te aanstekelijk in al zijn onaanstekelijkheid. Tijdens een leuke scene draait het hoofdpersonage een singletje. Meer niet. Minutenlang mogen we meeluisteren naar een Drs. P.-achtige dierenparade die zal zijn ingelast om het doden van een rat te laten bezinken. Dat is nodig ook, want een hang naar hermetiek en haast, ze gaan gewoon niet samen. De kijker blijft vooral zelf een Tiefgekühlte Geflugel. 'Es war der Bruder.'  

woensdag 28 augustus 2019

Safety Last!

'Oh Harold, it would just break my heart if you failed.' Elk stukje over Harold Lloyd begint met het oprakelen van zijn lot. Bij deze dan. De bebrilde stuntelaar-stuntman is de vergeten komiek onder de grote komieken. Een gegeven dat zo vaak herhaald wordt dat het nooit meer onwaar kan worden – zelfs al zou hij Busters meerdere zijn. Samen met talkie Feet First vormt Safety Last een combo, waarvan dit de betere is. Spreektaal heeft onze held niet nodig. Een titelkaart met 'The boy, the girl, the pal and the law' is meer dan voldoende. Lloyd speelt een kantoorjongen die het probeert te maken in de grote stad. De Amerikaanse variant van 'keeping up appearances' heet 'fake it till you make it', en zo geschiedt. Lloyd makes believe dat hij warenhuismanager is. Alleen al daarom is Safety Last lolliger, en in zekere zin geloofwaardig(er). Het Amerikaanse consumentisme krijgt de schuld van alles! Lloyd moet zich in bochten (en hoogten) wringen om zijn gold digger dame te behouden. Hij doet dat in zijn eigen stijl. Lloyds humor is morbide, om niet te zeggen fysiek-ziek. Constant voelt Harold zich niet goed, aan het werk, en aan een wolkenkrabber hangend. (Dan wordt het wel begrijpelijk.) De finale van Safety Last toont de horror van het moderne leven. Een security trust savings bank op de achtergrond, een klok in het vizier. Tijd is geld. Geld is alles. 'Kick me.' 

dinsdag 27 augustus 2019

One Day in the Life of Andrei Arsenevich

'A region to be reached at the price of transgression.' Van deze docu kreeg ik bijna spijt de Tarkovsky-films als cinewbie te hebben gekeken! Ze lijken met de jaren alleen maar beter te worden. Dat is klasse. Of heeft het ook met de kundige scene-selectie van filmessayist Chris Maker te maken? Andrei's collega-mysticus betuigt voor de Franse televisie eer aan zijn geestverwant. Marker begint met het Zweedse hek, de bom die valt, of zou kunnen vallen, wat nog veel naarder is dan alle gevallenen. Marker leert ons het wachtteken, het privé-moment, dat via Tarkovksy's film zijn leven binnensijpelde. Stervend in zijn Parijse bed speelt Andrei voor Roodkapje én de Wolf. Mooi zijn ook de vele behind the films-momenten. De master at work, kunstliefhebber pur sang, kunstmaker par excellence. 'He buries himself in Russia.' De tweede helft van dit uur van de wolf bestaat uit rondjes langs de meesterwerken. Een compendium van Tarkovsky's Zeven kan nimmer misgaan. Chris Marker speculeert er wat bij, soms met vleugjes liefdevol effectbejag. Het hoogtepunt vormt voor mij het circulaire maak-proces van The Sacrifice. Sven Nykvist aan het doodsbed, Tarkovksy dirigeert. Hij ligt alleen fysiek. Echte mensen kunnen immers zweven. 'For his first screen appearance Andrei Tarkovsky whistles Lullaby of Birdland.'   

maandag 26 augustus 2019

Flying Down to Rio

'Since when is dancing a familiarity?' De eerste filmontmoeting van het superduo Fred & Ginger vindt in de marge van een foute film plaats. Dolores del Rio krijgt de sterretjes 'bill', en ze krijgt ervan langs tot ze sterretjes ziet. In pre-code Hollywood kon je nog gewoon een tegenstribbelende dame spanken. Normaal kan ik wel genieten van dergelijke nostalgische sekstinten in zwart en wit, maar hier liggen de innuendo's er vuistdik bovenop. 'What have the South Americans got below the equator that we haven't?' Dolores speelt een rijpende society dochter op huwbare leeftijd. Voorbestemd te trouwen met een mede-Rio-rijkaard ontmoet ze in den vreemde een Amerikaanse muzikant met een grote stuurknuppel. Ze landen en stranden voor even op een 'onbewoond eiland' waar Arische mannen voor gek worden gezet met de perfecte kannibalengrap. Aan de zijlijn van dit alles leven Fred & Ginger. Het wachten is op hun danswerk in het zwoele zuidelijke land. In Count Basie's swing style gaat het gelukkig ook schaamteloos los. 'Use your Brazilian nut'. De decorstukken komen strak gekleed to leven. Showpieces vol vulling, een Busby Berkeley on viagra. Met als middelpunt ditmaal vooral Fred. Het onooglijke mannetje, zonder acteertalent of komische timing. Maar zô te kunnen dansen. Subjectivistische extatica. 'You always was good, Fred.' 

zondag 25 augustus 2019

La Noire de...

'C'est beau, la France.' 'Oui m'sieur.' Aziatische films heb ik het liefst, maar moderne Afrikaanse cinema, daar zou ik me in willen verdiepen. Dat wat de Europese cinemas haalt, is toch altijd met Europees geld gemaakt, en dito arthouse toon. Er moet een andere, onbekende wereld zijn, zei de cinema-koloniaal. Deze gedachtegang volgde ik de eerste minuten van La Noire de (nergens?)... Prompt arriveert het hoofdpersonage in Frankrijk en filmt Sembene in Godard-stijl (inclusief vague voice-over)! Jammer? Ja en nee. Want de invloed moge dan duidelijk zijn, in 1955 was het bepaald bij de tijd. Bovendien zijn de statements compromisloos. Een zwarte jonge vrouw is met haar koloniale familie meegekomen naar de Riviera. Het goede leven gaat beginnen, hoopt ze. In werkelijkheid wordt ze te werk gesteld als femme de menage. De pijn van de exil spat er vanaf. De film springt terug naar haar tijd vóór het baantje bij de witten. Senegal verkeert in een overgangsfase, als de lift waarin de vrouw staat. Tijdens de 'mooiste' tegenstelling van de film klinkt Afrikaanse blues, terwijl zij eindelijk beet heeft. 'Du travail chez les blancs!'. Wij weten hoe dat eindigt. Le trou noir. Zelfs met slechts 55 minuten is La Noire gaaf als het metaforische en concrete masker waar de film rond-cirkelt. 'Attendez come tous les jours, la providence.'

zaterdag 24 augustus 2019

Enter the Dragon

'You skills are now at the point of spiritual insight.' Lee's laatste symfonie. Tot op heden had ik enkel Fist of Fury gezien, waar men toch een stuk minder apenkooieriger tekeer ging. Enter the Dragon mixt James Bond met een Thunderbirds-eiland en alle etniciteiten van de wereld. Iedereen mat en meet zich met elkaar. Het wordt daarmee een soort Marvel-film avant la lettre. (De hipsterige politieke correctheid blijkt niet van gisteren.) Bruce Lee moet nog hard werken om de coolste van het stel te zijn. Na een minuut of acht barst de intiteling met fonk los, en komt black brother Jim Kelly aanwandelen. Een moment later wordt hij het slachtoffer van politie racisme. Ook van alle tijden... Veel verder wordt de pijnlijk politieke kaart niet gespeeld, want jan en alleman belandt op een Street Fighter-toernooi georganiseerd door een Epstein-schurk. Het plot verwordt tot vrolijk niemendalletje, waaraan speciaal voor de witman ook nog een George Clooney look-a-like meedoet. Bruce Lee is zijn eigen look en like. Hij slaakt kippengeluidjes, praat als een robot, en rockt het perfecte Lego-haar. Hij wordt bovendien doodleuk als Mr. Lee aangesproken! 'Man, you come right out of a comic book.' Het einde, biedt de onvermijdelijke voorspiegeling op Lee's verscheiden. 'There is no opponent.' 'And why is that?' 'Because the word I does not exist.'