Tori et Lokita

La Jardinière. Wat mij betreft had deze film zo geheten. Na een zwak eerste half uur vinden de Dardennes in de horticultuur hun stekje genialiteit. Lokita wordt als illegale arbeidsmigrant in een wiettuin te werk gesteld. De Qatarese hitte, de claustrofobische eenzaamheid, het eeuwige gezoem van ventilatoren. Zo akelig! Voor het zover is, zien we de ontmenselijking door de bureaucratische machtsstaat. Je kunt alles maken met illegalen, en de druk komt van overal. Als twee kinderen uit Malots Alleen op de Wereld hebben Tori en Lokita alleen elkaar nog. Hoe schrijnend ook, het echte grimmige, rebelse is er bij de Dardennes inmiddels wel af. Pas wanneer arme Lokita omringd wordt door pershout (obs) komen de tranen (osm).

Deux Jours, Une Nuit

De spanning is onmiddellijk om te snijden. Een vervelend telefoontje, en een vrouw leunend op het aanrecht vechtend tegen emoties. Haar probleem blijkt nogal wonderlijk van aard. De baan van de vrouw staat op het spel, en haar collega's mogen stemmen. Ofwel de vrouw blijft in loondienst, óf de collega's krijgen een bonus. Een simpele setup uit de economische speltheorie. Mensen zijn (geld)wolven, ze kiezen allemaal voor de bonus, toch? Maar wat als iemand ze diep in de ogen kijkt? Zie hier anderhalf uur aan film. Simpel en effectief. Ik was nooit zo'n fan van Marion Cotillard, maar wankelend door Sclessin, met een alledaags staartje, kalmeringspillen en een flesje water, is ze onweerstaanbaar. Haar hoofd loopt over, niet alleen van tranen, maar ook van depressieve 'achterdachten'. Ze vertrouwt zelfs haar man niet meer. 'Je hebt gewoon medelijden met me.' Gedurende het weekend gaat ze bij de collega's langs. Het is het aloude wanhopige neorealisme van Fietsendieven, maar door de naderende stemronde wordt Deux Jours et Une Nuit ook een soort 12 Angry Men. (Ik hoopte zó dat er precies twaalf collega's waren.) Alleen is de pleiter hier zelf onverbloemd (en evengoed een beetje egoïstisch) partij. De collega's vertonen het hele spectrum aan reacties. De beste zit al vroeg in de film. Hoe kapot kun je gaan. Wat een ontreddering.

Le Gamin au Vélo

Herinnert iemand zich Italianetz nog? Een aandoenlijk Russische film, sentimenteel en Dickensiaans, over een jongetje dat zijn moeder zoekt, vóór ie door Italiaanse pleegouders uit het weeshuis wordt gehaald. Het jongetje lijkt op het hoofdrolspelertje hier, en Wallonië is ook wel het meest Italiaanse stukje van Europa, buiten Italië zelf. De Dardennes waren kennelijk in een soort kerstmis-bui; je hebt toch wel een bijzonder oeuvre als een simpel stukje Beethoven op de soundtrack de kijker haast shockeert. Het botst zo enorm met de Rosetta-armoede sfeer die hier óók weer gewoon is te vinden. (Mede door de aanwezigheid van bekende koppen.) Lange tijd is Le Gamin hartverscheurend, de blijdschap van het jongetje die het liefst zijn pa terug wil, maar dan toch in élk geval zijn fiets. En dan de eerste ontmoeting met zijn nieuwe mama. 'Je mag me wel vasthouden, maar niet zo stevig'. (De situatie moet je zelf maar zien...) Prachtmens, kapster, self-made woman, maar ergens toch ook Flodder. Liefde met walmende parfum en drie dikke pakkerds. De film laat een veer als er een clichématige slechterik verschijnt. Een jongen in de buurt, met verkeerd haar en verkeerde plannen. Dit leek me nou net de film waar die jongen slecht lijkt maar het niet blijkt. Helaas. De tweede helft wordt zo wel wat voorspelbaar, als een Disney-film. Maar dan nog; een Dardennes-Disney-film, wie had dat gedacht.

Rosetta

Ik vind Rosetta eigenlijk net Lorna, alleen dan intrigerender. (Geldt dus voor film en personage) Rosetta is geen immigrante die haar droom probeert waar te maken, maar zomaar iemand aan de onderkant van de samenleving. Het lijkt alsof ze nog minder kansen dan Lorna heeft om iets aan haar situatie te veranderen. Na jaren in een caravan met d'r onaangename alcholistische moeder is ze totaal afgestompt, zozeer dat ze zelfs een (soort van) vriendschap binnen no-time verwoest. "Vriend" neemt wraak door als een soort mug met brommer Rosetta te achtervolgen en omcirkelen. Bzzzzttt. Prachtige en schrijnende momenten rond de wafelkraam en bij 't modderige meertje naast de camping, waar Rosetta visjes vangt. (Waarom zien we er geen gebakken en opgegeten worden? na) Dit was zeker de Dardennes-film waar mensen iebel van werden in de bios. Het begin is het echt erg, maar of 't went, of de woeste en onvaste camera-bewegingen worden allengs minder.

Le Silence de Lorna

Het lijkt vreemd voor een Dardennes-film maar in 't begin dacht ik: ze zouden hier zelfs een Hollywood-remake van kunnen maken. Een vrouw trouwt met een junkie om zo de Belgische nationaliteit te verkrijgen, ze doet dit in opdracht van een bende die deze nieuwbakken Belgische vervolgens weer willen laten trouwen met een rijke (?) Rus, die op zijn beurt dan weer Belg wordt. Maar ja, de vrouw gaat zich aan de junkie hechten en ze wil 'm niet meer, zoals het oorspronkelijke plan was, laten vermoorden. Dat levert prachtige scènes op als hij haar, op Lorna's eigen verzoek, moet slaan, maar 't niet kan. (In dat geval zouden ze "gewoon" kunnen scheiden) Niet zo vreemd trouwens dat de junkie (die broer uit Nue Propriété) bij haar wil blijven, want het is een plaatje hoor. Toch, echt enerverend wil de film maar niet worden, ik zou bijna zeggen, had er maar meer geweld in gezeten. De bende nog wat gemener ofzo. De amateur-ondertitels die ik had waren trouwen even hilarisch als filosofisch. "Hij heeft een baard" wordt "He brings a beard" en "Het (eten) is bijna klaar wordt "Since almost everything is", etc.

L'Enfant

Weer een mooi eenvoudig verhaal van de Dardenne-broers, we mogen wel jaloers op ze zijn. Zulke cinema heb je nou nooit in Nederland, zo lijkt het. Misschien heb je er van die desolate Waalse steden als Seraing voor nodig. L'Enfant deed me niet zoveel als Le Fils, laten we 't gedeeltelijk op 't conto van hoofdrolspeler Olivier Gourmet schuiven, die hier ook nog wel heel even is te zien. Jong stelletje krijgt kind, pa verkoopt kind, moeder flipt logischerwijs, de criminele jongen probeert te redden wat er te redden valt, maar 't wil niet echt meer lukken. Hij flippert (!) ook liever, als groot kind zijnde. Beste scène is helaas niet de (voor de karakters) emotionele slotdialoog, maar het moment dat de jonge vader samen met een van zijn nog jongere vriendjes, op de vlucht voor de politie, in een ijskoude rivier moet "schuilen".