Bleak Moments

'Would you like four nuts?' Ongemakkelijke toenaderingen in de debuutfilm van Mike Leigh. Ondanks de nog wat te klassieke 'looks' en te fanatieke editing van de producer, is het eigenlijk al heel moderne arthouse. ('Weet je wat ik zet een genre neer', dacht Leigh). Veel stiltes en somberheid, enkel verlicht door wat droge humor. Een typiste woont met haar 'dopey' zus in een akelig groot huis. Ze verhuren de kille garage aan een stil sjofele gozers die een magazine drukken. De 'duplicator' bevalt beide zussen wel. Voordat 'het' iets kan worden, worden ze afgeleid door de avances van een brave schoolmeester en een ijverige collega. De intense verlegenheid van alle partijen tijdens de brew-ups, is pijnlijk mooi. Nog beter wordt de film buiten, in een Chinees restaurant. Kaurismäki zou zich er niet voor schamen. 'This is nog enough for two people!'

Mr. Turner

Laten we het op onbedwingbare cultuurwetenschappelijke nieuwsgierigheid houden. Je kan nooit weten wanneer het nog eens van pas komt. Er duiken hier ook genoeg obscure namen op die je enkel met wat kunstgeschiedenis-kennis thuis zult kunnen brengen. Gniffelen om Eastlake en 'Marc Marietje' Ruskin. Tegelijkertijd moet ik toegeven dat ik Turner met Constable verwarde! Hij was toch de man van de gestrande boerenkar? De verwisseling is extra grappig gezien de enige scene die de twee delen. In een, op typisch negentiende-eeuws academisch wijze, stampvol gehangen galerie voeren de beide schilders hun kunstje op. Verzamelaars en critici kijken verlekkerd toe. Het zijn de jaren dat de 'art craze' onder de nieuwe rijken losbarstte. Ook daarvan heeft de film een fijn in huis. En toch is dit een broddelwerk. Mike Leigh onwaardig. Houdt de man eigenlijk wel van schilderen? De muziek- en toneelfragmentjes doen anders vermoeden. Ook in de cinematografie zie ik maar weinig voorliefde voor Turners 'zonnepanelen'. Het pijnlijkst is de Klokhuis-hoofdrol van Timothy Spall. Normaal toch zo betrouwbaar rochelt en reutelt hij zich hier door de uren. Platter dan een doek. Britten die falen in kostuumdrama, het kan blijkbaar! Leigh had gewoon een hele film over de schimmelende huismeid moeten maken. Dáár ligt zijn hart.

Topsy-Turvy

Het is lastig de verleiding te weerstaan om op te merken dat Mike Leigh hier een topsy-turvy in zijn gebruikelijke niveau doet. Dat zou gechargeerd zijn, maar een hoogvlieger in zijn fijne oeuvre is dit overschatte, langdradige epos zeker niet. Het zullen de operettes wezen, de musicals van hun tijd, ze konden me geen 160 minuten boeien. En Leigh weet ook niet echt met de sentimentaliteit ervan om te gaan. Als je zo'n film maakt moet je ook gewoon inzetten op clichés en schmaltzy rillingen. Leigh wil er in de tussenscenes toch nog iets van zijn gebruikelijke humane improvisaties in frommelen, en hoewel dat soms werkt, slaat de film zo toch wat uit het lood. (Al lukt het Leigh op het eind achteloos om al het vrouwenverdriet van Hysteria even in vijf rake minuten samen te vatten.) Topsy-Turvy kent ook qua scenario een wat moeizame, onevenwichtige structuur. De film begint met een operette-componist, die eindelijk eens een echt serieus werk wil schrijven. Daar is zijn omgeving (theatermanagers, librettist) het niet mee eens. Je verwacht een worsteling, om uiteindelijk 'winning' boven te komen. Maar halverwege weet men hem van het idee 'af te brengen'. En verschuift Leigh zijn aandacht prompt naar de librettist! (Waarom dan niet bij de librettist te begonnen?) Diens uneasy housewife was toch al interessanter. En Leigh met zijn voorkeur voor losers voelt zich er ook beter thuis; geen genie, maar een noeste werker, die zijn ideeën recyclet. De librettist schrijft een opera over Japan, waarin Timothy Spall – grappig en goed als altijd – een keizer speelt.

Another Year

Het zal wel weer aan mij liggen, maar gottegottegot. De minst subtiele Leigh-film ooit? Borat-achtige toestanden! Ik wilde me twee uur lang achter een dikke muur verstoppen om dit maar niet te hoeven zien. Het zal dus wel een goede spiegel zijn die Leigh ons hier voorhoudt. Maar plezierig is anders. En dan de spil van het verhaal, het 'goede' echtpaar, met hun superhuwelijk en hun beleefde psychologen-raadgevingen, die neerkomen op eerlijke waarheden, zonder dat ze nu werkelijk de hand uitsteken om te helpen. En terecht! Uiteindelijk zul je je eigen leven 'uit moeten zoeken'. Maar jongejonge. Na een tijdje ging ik vol rancune op zoek naar iets waar ook dit echtpaar in faalde. Okee, zoonlief is een loser die lastig aan de vrouw raakt (laat 'm homo zijn) maar buiten dat is toch bijzonder weinig te vinden. Of je moet heel rancuneus worden en ze proberen weg te zetten als egoïsten die zich kennelijk graag wentelen in de ellende van anderen. Maar nee, da's flauw. Bovendien zit de film wel weer vol fijne Leigh-details en bijrollen. De Daniel Johnston-dikzak die al aan het begin geen hand of kus krijgt van de wanhopige Mary, die een oogje op de zoon van het echtpaar heeft. De toenaderingspoging van dikzak later is dan ook ten mislukken gedoemd. En de tragikomische Carl, die door het huis briest na de dood van zijn moeder (in een zijplot). Hij lijkt op de kale van Within Temptation. Een van de weinige personages die wel dat tragikomische heeft, mijns inziens. De rest is gewoon tragisch. Van de vier seizoenen die de film laat zien vond ik de laatste dan eindelijk wat humaans hebben (want dat ontbreekt hier, mopper ik) daar heeft Mary dan eindelijk een normale dialoog met een verse weduwnaar, twee mensen die elkaar even nodig hebben, in plaats van eetje die wanhopig bij een ander in het gevlei probeert te komen. Het valt niet te ontkennen dat je toch dingen leert van een film als deze; zeg nooit tegen iemand 'dat je er altijd voor diegene bent als je ze nodig hebben om hun hart uit te storten', als je zo'n speech/geste moet uitspreken om het duidelijk te maken, weet je dat ie eigenlijk niet degene bent die dat moet zeggen. In een échte vriendschap kunnen zulke dingen onuitgesproken blijven.

Abigail's Party

Oppervlakkig (schijn zegt forum-collega Vido Liber) maar vermakelijk Mike Leigh-toneelstuk, door hemzelf bewerkt voor het (tv)-scherm. In een ultiem lelijke jaren '70 huiskamer geeft Beverly een feestje. Kan me geen reden herinneren, er wordt in elk geval geen Lang Zal Ze Leven gezongen. Haar man Laurence is een onderdeurtje, met Beastie Boys Sabotage-snor. Zij commandeert, hij verzet zich tegen beter weten in. De bezoekers zijn een stel dat net in de straat is komen wonen en buurvrouw Sue, die nerveus is omdat haar dochter ook al een feestje geeft. (Dat is dus Abigail) Beverly probeert iedereen 't naar de zin te maken, maar faalt hopeloos, in wezen is ze enkel bezig met het bijschenken van de drankjes. Grote gevechten ontstaan rond de platenspeler. Zij wil Demis Roussos horen. Of Tom Jones. Manlief Laurence die nog wat pretenties heeft voelt meer voor licht klassiek, om dan met de kakkerige Sue over Kunst te praten. Meest fascinerende personage is de man van het nieuwe stel. Een man met een simpel computer-baantje ("operator") bijzonder korte antwoorden en een nog kortere carrière als profvoetballer bij Crystal Palace. Het stuk heet niet voor niets Abigail's Party zou je zeggen, en als hij (samen met Laurence) naar dat feestje verdwijnen, om de boel te checken, komt hij terug met 'n nat shirt... Hmm. Toch minder oppervlakkig achter die façade van hilarische grappen? Hoe dan ook het zoveelste geslaagde werk van Mike Leigh.

High Hopes

Leigh is haast altijd goed en ook deze mag er weer best wezen. Het is wel een van zijn meest depressieve en treurigste. Opvallend eigenlijk, want in de film wordt heel wat afgelachen en gegiecheld, maar dat is ook meer om de pijn even te vergeten waarschijnlijk. Het is het Engeland van de jaren '80. Een socialistisch stelletje (met een typische Leigh-vrouw met een enorme overbijt) leeft hun leventje. Kloterige baantjes, veel cynisme, maar gelukkig met elkaar. Vrouw wil 'n kind, man wil eigenlijk dat eerste de hele wereld armoedevrij is. In de extended familie zitten zijn dementerende moeder, haar vreselijke yuppie-buren en een andere dochter die met 'n rijke autodealer is getrouwd en 't hele huis met Tokkie-kitsch heeft ingericht. Stuk voor stuk sneue ongelukkige figuren en vele geruzie. Wordt zo toch een ongemakkelijke en lange zit. (De bedoeling, zou je kunnen zeggen)

Happy-Go-Lucky

Harde keuzes durft Mike Leigh dan weer wel te maken aan 't eind van deze film. Geen clichématige toenadering tussen Poppy en d'r rijschoolinstructeur. Toch is deze Leigh een lichtgewicht-filmpje. Poppy is een bizar opgewekte basisschoollerares. Haar goede humor en niet aflatende stroom slechte grappen werken afwisselend irritant en erg aanstekelijk. Ze neemt rijlessen, waarvan de instructeur een gefrustreerde (mogelijk vroeger gepeste) conspiracy-theory-fanaat blijkt. Dat zou dan volgens de wetten van de filmclichés wat moeten worden, maar Leigh haalt 'n andere prins tevoorschijn. Een "social worker" die een leerling van Poppy moet gaan helpen, maar ogenblikkelijk voor juffie valt. Misschien wel wat te snel, want Poppy lijkt toch een vrouw met een handleiding. En als de mannen zo snel voor haar vallen, waarom leeft ze dan al tien jaar met een medelerares "op kamers"? Die medelerares (Alexis Zegerman) is met d'r cynische grappen mijn favoriet. Aan 't eind is ze echter opvallend goedmoedig, ik bedoel, die prins van Poppy is ook voor haar een kaper, want straks eindigt ze alleen... Ik zei 't al lichtgewicht-Leigh, van redelijk niveau, al had ie wel wat scènes kunnen knippen. De speellengte is wat te lang, zo moet goede fee Poppy ook nog ergens een zwerver opbeuren.

Vera Drake

Tijdens het kijken bijzonder van onder de indruk, het ís ook een goeie film, al vond ik achteraf dat Drake misschien iets te engelachtig is en in 't laatste gedeelte iets te lang bleef janken. Dat had sneller gemoeten. Drake is een naïeve, simpele vrouw, die voor iedereen zorgt, ook voor ook de young girls die een abortus nodig hebben, op de manier die we inmiddels ook van 4 Months kennen. Haar eigen gezinnetje is prachtig met levensechte types als de onzekere dochter en een geweldige rol van Daniel Mays als zoon. Vanzelfsprekend gaat het dan mis, de politie en de hele mikmak erbij. En vraag ik me af wat er met de vrouw gebeurde die de abortusafspraakjes regelde. Dat lijntje blijft helaas open.

Secrets & Lies

Nou ja, is tegenwoordig bijna een tv-klassieker, hè. Kent iedereen al. Wat een magische scène in die achtertuin. Iemand op IMDB merkt terecht op dat het bijna een 'home movie' lijkt te zijn. Wow. Timothy Spell speelt als altijd geweldig. Hij heeft geluk, Leigh lijkt 'm meestal een sympathieke rol te geven. De moeder is ongelofelijk. Toch snap ik de woede van haar dochter niet zo als ze hoort dat ze een halfzusje heeft. Tuurlijk, dat had die moeder niet moeten verzwijgen, maar begrijpelijk is 't wel.. Als zestienjarige, je kind meteen afgenomen, was het een verkrachting? Tot slot een typische Ludo-reflex. De dikke fotograaf (Spell) is getrouwd met een wat vreemde, ziekelijke vrouw, die natuurlijk ook een geheim heeft. Wat aan het eind ook onthuld. Maar ik dacht natuurlijk dat ze kanker ofzo had, en waarschijnlijk ook nog stervende. Zucht.

Life Is Sweet

Hoe doe ie 't toch, die Leigh. Hij presenteert hier extreem flauwe (maar zeer grappige) personages die recht uit een Klokhuis-sketch lijken te komen. Denk aan de kok die van alles in zijn soep gooit. Maar stiekem zijn ze stuk voor stuk toch wel erg (pijnlijk) menselijk, zozeer dat er net zo goed talloze aangrijpende momenten in de film zitten.

All or Nothing

Rooneys en Winehouses verzamelen! Mike Leigh en de gebruikelijke white trash. Of had ik van hem toch alleen Naked gezien? Het voelt in elk geval vertrouwd. De treurige hondenkop van de hoofdrolspeler (Timothy Spall) is geniaal. De taxichauffeur heeft een soort mid-life-crisis, terwijl de andere gezinsleden ieder zo hun eigen problemen hebben. Hoewel de film over the top/tearjerker lijkt, vrees ik dat het eigenlijk realistisch is. In elk geval zeer herkenbare personages die je ook op straat tegenkomt. Dat kun je wel aan Leigh overlaten.