A Very Private Affair

'Where not going to stay here dubbing for three months while you learn how to work out your equipment!' Mijn enige 'ontbrekende' Malle. Ondanks de aanwezigheid van Bardot onvindbaar, op deze Engelse dub na dan. Ik zette mijn principes opzij, en keek 'm toch maar. De film begint als een rommelige affaire. De 'exposure' vloeit niet, en we vliegen door een paar jaar. Een meisje (Bardot dus) verveelt zich in rijke, Zwitserse kringen. Ze besluit dan maar naar Parijs te vertrekken en probeert ballet – Bardot in tutu! – naast wat sexy modellenwerk. 'En dan is de stap naar film snel gezet.' Hier had de film gewoon moeten beginnen, bij het ware onderwerp: de bombshell Brigitte Bardot zelve en de last van het sterrendom. Selfkickende aanstelleritis, wellicht. Maar best amusant. Zie ook Stardust Memories. Of La Dolce Vita. Voor Mastroianni had het blijkbaar als specialiteitje, want hij draaft weer op. Zijn eega Bardot wordt achtervolgt door de Tourkaravaan. De 'amants' vluchten dan maar naar een stoffig Italiaans dorpje. Daar vindt Bardot wat plezier in het gewone. Het vlooienspel en koetjemelken. Puns nauwelijks intended. Vrij voelt ze zich echter nog altijd niet. 'You didn't want to protect me, you only wanted to hide me.' Wie het grote talent van Malle wil ontwaren, moet wachten tot het laatste shot. Een fraai, melodramatisch staaltje Koyaanisqatsi slow-motion.

The Silent World

Nagesynchroniseerd! Het verhoogt de lulligheid, zodat we nog dichter bij de wereld van Wes Anderson komen. Veel kekke mutsjes, en stoere zeelui met een klein hartje. Alleen de vrouwen ontbreken bij Cousteau. Misschien vond hij dat net als die 'too sexy for science' professor maar 'afleidend'. (Of zou ie stiekem voor die strakke speedo's gaan? Er lopen sowieso wat Grieks-klassieke spierbundels bij.) De mannen op de Calypso zeggen een wetenschappelijke taak te hebben, maar dat zie ik in deze 'docu' nu niet bepaald terug. Ja, de cameratechniek, die mag er wezen. Verder houden zich vooral bezig met dingen mollen en beesten vervelen. Geen idee of een 'marine biologist' nu nog met wat dynamiet aan de slag gaat om een 'sample' van een gebiedje te nemen, maar qua bééldvorming hoor je daar in elk geval niks meer over. Waar een ritje op een schildpad nog wel iets grappigs heeft, is het geklooi met een baby walvis gewoon gênant. De Calypso 'rijdt' er eentje aan, waarna het beestje aan een bloederige doodstrijd begint. Cousteau noemt het een 'tragedy of the sea', maar ik denk niet dat de walvis het met zo'n 'oh shit happens in nature'-understatement eens zou zijn! Als het beest lijk is geworden komen de haaien. Dit kunnen Cousteau's mannen niet aanzien! Ze nemen wraak op het enige natuurlijke wat er in die scene gebeurt... Naïeve tijden in technicolor. Best sneu.

Crackers

Staat bekend als hét dieptepunt in Louis Malle's oeuvre. En wie zien we daar in de intiteling? Wallace Shawn. Die vreetzak is er vanzelfsprekend weer bij, als er ook zonder André laagterecords worden gebroken. Stiekem vond ik het allemaal reuze meevallen. De film ís oppervlakkig, maar wel vermakelijk. Net als Small Time Crooks van Woody, is Crackers een bewuste houtje-touwtje variant op Big Deal on Madonna Street. De actie is verplaatst naar sjofel San Francisco, waar hoertjes en hosselaars hun kostje bij elkaar scharrelen. Allemaal met een goedmoedige cheesy eighties-knipoog. De sentimentele themesong van Michael McDonald klinkt precies zo synthsoul als je verwacht. De titel verwijst niet naar crack, maar gewoon naar de toastjes, die Shawn de hele film in zijn papjes verkruimelt. Een groepje misfits hangt elke dag in de 'direct geld'-winkel van Jack Warden, alwaar een gortdroge Donald Sutherland zichzelf tot beveiliger heeft uitgeroepen. Maar de tijden veranderen, en de oude pandjesbaas laat de geblondeerde Sean Penn een beveiliginsalarm installeren. 'It's wired to everything!'. Dat is vragen om problemen, en onder leiding van Sutherland wordt met militaire precisie een kraak opgezet. ('We're 4 hours and 23 minutes behind schedule'.) De bijrollen met latinos en Afro-Amerikanen zijn érg stereotype, maar Sean Penn's love interest is een schattig Mexicaans meisje. (Tasia Valenca, je ziet in 't babyvet een eetprobleempje aankomen.) De leukste rol is voor Christine Baranski, Bettine Vriesekoop-achtig stoer als parkeeragente. Met een voorkeur voor de ingezonden erotische lezersavonturen uit de Penthouse.

Vanya on 42nd Street

Oh nee he daar heb je ze weer! Andre Gregory en Wallace Shawn van My Dinner With Andre. Van Andre overigens maar een flits, wat tegelijkertijd een van de kritiekpunten op de film is. Een theatergroep speelt Tsjechov op een New Yorkse locatie, hij is de regisseur, maar in feite bestaat de hele film gewoon uit het stuk. Letterlijk beperkt de regisseur zich tot "oh dat was de derde akte, op naar de vierde". Kortom het hele meta-gebeuren voegt niks toe, of bestaat gewoon niet. Het toneelstuk zelf, gespeeld zonder decors, rekwisieten of kostuums (denk Dogville) boeit wel. Wallace is oompje Vanya, het middelpunt van het Russische gezin, met verder een oude professor, getrouwd met een jong ding (Julianne Moore) waarop zowel Vanya als de min of meer permanent aldaar residerende dokter verliefd zijn. Een dochter van de professor is dan weer verliefd op de dokter. Ik ben niet zo van 't theater, maar dit verveelde nauwelijks, aardige dialogen, redelijk naturel gespeeld. Wel raar, er zijn voice-overs die worden uitgesproken, zoals dat ook moet op toneel én er zijn er die gewoon "klinken".

Le Voleur

Een period piece van Malle dus dat zit wel weer snor. Belmondo hééft ook een fikse snor trouwens. De tijdlijn is door de voice-over in 't begin even ingewikkeld. De voice-over is Belmondo als een ervaren dief, maar we blijken later zijn eerste "job" te hebben gezien. Niet meer dan een wraakactie, maar later professionaliseert hij vlug onder leiding van een criminele priester. Le Voleur heeft weinig diepgang, aan 't eind moet Belmondo zelfs nog een hele monoloog houden om zijn gevoelsleven wat voor ons te verklaren. Het is wel gewoon geslaagd amusement, wie kijkt er nu niet graag naar het kraken van kluizen in de negentiende eeuw. De dief belandt ook in politieke kringen met anti-semitische patriotten. Op één zo'n politiek feestje moet hij een mede-dief oppikken. Dat blijkt superkop/rauwe stem Charles Denner te zijn, eens een gefrustreerde insectenverdelger in een film van Truffaut. Fantastische (zeer korte rol) waarin ie een bijzonder zakmes presenteert en de aanwezigheid van goud ruikt, letterlijk! Verder nog even opletten op Bernadette Lafont, een prachtige dienstmeid, die duidelijk opdracht kreeg zwoel naar de dief te kijken. De vrouwen in films van Malle zijn nog mooier dan die van Truffaut en dat zegt wat.

Damage

Malle op de erotische bouquet-reeks toer. Het zal in die roman waar 't op gebaseerd is allemaal wel overgoten zijn met een literair sausje, maar in de film voelt dat alleen maar nep aan. Het begin is al rode schoentjes-cliché. Jeremy Irons (een minister) en Juliette Binoche komen elkaar tegen, wisselen nauwelijks een woord, maar voelen de vonk en binnen no-time is 't van bam. Een situatie die eigenlijk een mannenfantasie lijkt want je hoeft geen moeite te doen om iemand te versieren, het zal wel ultieme liefde zijn dan hè. Helaas is Irons vooral oud en lelijk dus wat het meisje in 'm ziet. Macht erotiseert? En dan te bedenken dat ze ook al wat met zijn zoon heeft, oeps complicerende factor! Tuurlijk heeft 't kind een trauma! Het overspel gaat 'n tijdje door, chemie weigert te ontstaan en dan moet de boel nog betrapt worden, haast uit 't niets (realisme zullen we maar zeggen) waarna een bruuske wending volgt, die wel voor wat aardige pijnlijke scènes zorgt als Irons naar huis moet naar zijn vrouw. Dapper dat ie nog gaat.

Milou en Mai

Een bruisende uitgelaten Malle, ietwat niemendallerig misschien, maar zeker leuk, stampvol maffe typetjes. Een oude vrouw sterft, haar man (Milou) is verdrietig, of wacht, het is haar oudste zoon die altijd in het (het is Malle dus enorme) ouderlijk huis was blijven wonen. Hij heeft zowaar wel een dochter, de bitchy Camille (Miou-Miou). Ook de rest van de familie plus aanhang druppelt binnen voor de begrafenis en, belangrijker, het verdelen van de erfenis. Naast Milou is Camille's dochter Françoise, piepjong, maar toch net oud genoeg, de spil van de film. Zij stelt lastige vragen terwijl de stelletjes aan partnerruil doen. (Wat is de pil? Waarom bindt tante haar vriendin vast aan 't bed) Jaajaa. Zo wordt de dode (toch redelijk gehate) moeder snel vergeten, wat helemaal gebeurd als de revolutie uitbreekt. Het is '68! Dat deden Cohn-Bendit en z'n kornuiten toch knap, als dit enig realisme heeft was de elite blijkbaar echt bang op dat moment. De fabriekseigenaren uit de buurt komen schuilen in de villa, tot ook die niet meer veilig lijkt en de hele mikmak maar in 't bos gaat zitten. Vrolijke chaos in elke porie van de film. Een oversekste vrachtwagenchauffeur die tomaten uitdeelt, en Milou die op geheel eigen wijze rivierkreeften vangt: "au! au! au!"

My Dinner with Andre

Het Zwarte Schaap in 't oeuvre van Louis Malle. What the bleep was he thinking!? Twee mannen dineren, terwijl de ene onzin praat en de andere dommige vragen stelt en irritant lacht. Als korte film van tien minuten was het al een waanzinnig slecht idee, maar als film van bijna twee uur... Het gáát maar door. De man vertelt over zijn bizarre, stompzinnige, spirituele avonturen, die, toegegeven, heel af en toe wel grappig zijn, maar gottegottegot.

Le Feu Follet

Kille,vrij sterke en vooral pijnlijke film over depressie. Een man zit in een kliniek om af te kicken van de alcohol, maar die alcohol is slechts een vlucht voor z'n angsten. Dokter zegt: het is gewoon een kwestie van wilskracht. Hij: wilskracht is nu net wat me ontbreekt. Bepaald geen strenge kliniek trouwens, hij loopt in en uit en heeft zelfs een pistool op z'n kamer. De opening is trouwens ook al interessant, man vrijt met vrouw er staat een hele rij bedden in de kamer. Vreemd. Is 't 'n ziekenhuis? Het blijkt een goedkoop hotel, maar zelfs voordat je iets weet over de kliniek zit dat toch in het hoofd. De man maakt nog een tripje langs z'n rijke vrienden, die met 'm discussiëren, op proberen te vrolijken, allemaal zonder effect. Hoofdrol ook voor de muziek van Erik Satie, elke keer als diens bekende wiegende roerloze akkoorden klinken krijgt een scène meteen extra drama. Dit wordt nog versterkt door 't feit dat de film "roomtone" lijkt te ontbreken, hele stille sfeer, ook tijdens de vele dialogen, alsof de ruis wacht op de piano van Satie.

Black Moon

Mooie onnavolgbare film om de gebruikelijke filmconventies effe mee te resetten. Louis Malle op de surrealistisch sc-fi tour. De eerste twintig minuten wordt 'r nauwelijks gesproken. Een meisje in een kek sportief autootje rijdt een wasbeer/das of iets dergelijks aan. (Lynch!) Er klinken oorlogsgeluiden en ze wordt tegengehouden door wat soldaten. Ontsnapt en belandt in een Wonderland-huis, waar ze met moeite een enorm glas melk op een enorme tafel weet te pakken. Als ze drinkt begint een varken afkeurend te knorren. Jaja. Veel (pratende) beesten, waaronder een vadsige eenhoorn. Een stoet naakt rondrennende kinderen en een oude vrouw op bed, die door haar eigen dochter de borst wordt gegeven. Later ook nog door het meisje, dat voelde je al aankomen. Dan heeft de film al alle dreiging verlaten voor wat meer erotische tafereeltjes. In een van de grappigste scènes valt om onverklaarbare redenen continu haar slipje onder d´r rokje uit. Aan het einde verzamelt de volledige stoet bizarre personages zich in de huiskamer, begint elkaar te schminken, terwijl het meisje piano speelt. Het gaat plots waaien en ze moet steeds de bladmuziek terugblazen. Twee kinderen beginnen onvast en fantastisch Wagner te zingen. Magnifiek moment en op zichzelf al genoeg reden om de film te kijken.

Lacombe Lucien

Louis Malle over de Tweede Wereldoorlog, slecht kan 't in elk geval niet worden. Slecht in kwalitatieve zin dan, want dit keer houdt ie zich op bij de collabo's. Haast bij toeval, want de wat oenige thuis ongewenste boerenjongen Lucien Lacombe verruilt het verzorgingstehuis, waar ie tussen de continu prevelende oudjes (hee) werkt voor de Duitse politie, maar doet dit pas nadat ie is afgewezen door 't verzet! Lucien maakt 't allemaal niks uit en vind 't maar wat stoer, vooral de pistolen en 't geweld dan. (Door de film heen loopt op een spoor van dierengeweld, ooit de kop van een kip met drie vlakke klappen van een hand onthoofd zien worden?) De oorlog is al 'n tijdje aan de gang, eigenlijk hebben de collabo's er aan 't begin van de film al niet zoveel zin meer in. Een van hen perst wat joden af die verscholen in een appartementje zitten. Lucien gaat mee en hij dringt zich op aan zowel pa als diens schone dochter. Lucien drinkt zichzelf moed in en 't meisje is door jarenlange opsluiting ook zo gedesillusioneerd dat ze wel op z'n avances ingaat. Ze heeft ook niet echt een keuze natuurlijk. Dit meandert allemaal door, want Malle neemt hier 130 minuten de tijd. Is niet erg, al valt het einde na een pittoreske 'alles lijkt goed te komen'-sequentie dan toch ineens plotseling.

Viva Maria!

Zwak niemendalletje van Malle. Wel de eerste keer dat ik Brigitte Bardot tegenkwam, maar die wekte ook al geen plezierige indruk. Soort Marijke van Helwegen avant la lettre. Je zult er maar uitzien als een plastisch chirurgisch verstelde barbiepop zonder plastische chirurgie. (Ik neem niet aan dat dat toen al en vogue was) Bardot speelt een Iers meisje, die met haar pa verzet pleegt tegen de Britten, nou ja dat zit nog allemaal in 't lollige openingsliedje van Delerue. Daarna zijn ze in Zuid-Amerika, waar Britser dan Britse negers een kopje thee drinken. Pa gaat eraan en de (tot op dat moment) tomboy Bardot belandt onder de hoede van een circus, waar Jeanne Moureau liedjes zingt. Bardot doet heur petje af en schudt haar lange blonde haren los. Dat wordt van 'oeh la la' als 't duo samen liedjes gaat zingen in voortschrijdende staat van ontkleding. En oh ja, ze heten allebei Maria. In het tweede gedeelte komt dan de revolutie die de Viva! al deed verwachten. Film verwordt dan tot een niet-grappige Bananas, al hakt Malle behoorlijk stevig op de katholieke kerk in. Een leuk simpel grapje is dat de kinderen vanaf dat moment het Ave Maria én Maria gaan bidden.

Pretty Baby

Louis Malle hield wel van bordelen. Zie ook Souffle au Coeur, waar deze gewaagde, fascinerende film zonder meer de ongemakkelijke sfeer mee deelt. Een van z'n Amerikaanse films (goh, zie titel) maar spelend in het (pulpfictie-Faulkneriaanse) New Orleans van de vroege twintigste eeuw, dus zeker nog met 'n Franse slag. Goudbruine tinten van cinematograaf Nykvist verbeelden een redelijk chique hoerenhuis gerund door een Antony-achtige ouwe madam/coke & opium-junk. En natuurlijk veel fraaie dames. Hier groeit Violet (een piepjonge Brooke Shields) op. In 't begin lijkt 't nog mooi. Al die uitgelaten wilde vrouwen en een geinige negroïde barpianist. Het is haast een commune. Maar dan wordt het tijd dat het arme kind ontmaagd wordt. Ze is twaalf tenslotte. Niet dat het er echt wordt opgedrongen, maar die dingen gaan op zo'n plaats vanzelf. Ze wordt rondgeparadeerd en aan de hoogste bieder verkocht, die veel te ruw met d'r is. Ondertussen is er een melancholische Vincent van Gogh-achtige fotograaf verschenen, een zeer vreemd figuur. Hij fotografeert de dames, al dan niet naakt, maar raakt langzaam geïnteresseerd in 't jonge meisje. Zeker nadat haar liefdeloze moeder (Malle-favoriet Susan Sarandon) is vertrokken. De fotograaf is mogelijk homoseksueel en is ondanks zijn bijnaam "Papa" bepaald geen vaderfiguur. Tekenend moment is als hij merkt dat Violet niet kan lezen, hij haar dat niet gaat leren, wat in een tearjerker vast wel was gebeurd. Nee, hij drapeert 'r liever naakt over de bank om nog maar 'n plaatje te schieten. (De ouders van Brooke Shields waren óf heel eager om hun kind beroemd te krijgen, of zaten zich toch 'n beetje te schamen bij de première, ik vrees het eerste)

Zazie dans le Métro

Eerste vijf minuten is 't al duidelijk. Of dit wordt een van de leukste films ooit, of dit gaat op grandioze wijze de mist in lopen. Dat laatste dus, maar da's beter dan een saaie film natuurlijk. Vrolijk gefloten openingsliedje, een dikke man loopt over een perron opmerkingen te maken over de stank die mensen verspreiden, allemaal superfleurig, kleurig en gestileerd. Dan rent een vrouw naar 'm toe, hij spreidt zijn armen en de man naast haar "ontvangt" 'r. Onze dikzak moet het doen met haar dochter, Zazie, waar hij een paar daagjes op mag passen. Zazie is een vuilbekkende belhamel die haar oompje tot waanzin zal drijven. Ze wil per se met de metro, maar de metro staakt, dus ze rent weg, chaos! Het is niet echt na te vertellen. Denk über-camp á la Ja Zuster, Nee Zuster, inclusief homoseksuele ondertonen (de oom is entertainer die in een jurkje danst) Zijn fraaie vrouw maakt de jurken en laat ergens een veelzeggende traan. Opvallend is ook het veelvuldig gebruik van de fast-forward knop. Zeg maar gerust driekwart van de tijd. En anders is de geluidstrack wel omgekeerd of andere geintjes, de ene na de andere jumpcut, een schoenmaker verandert 0.3 seconden in een neger, bijvoorbeeld. Iedereen raast rond in een ode aan stokoude hak en smijt-films van Chaplin en cartoons vol extreem grof geweld. Het food fight aan 't eind komt niet als een verrassing, maar toch, Malle had het her en der toch net even iets rustiger aan mogen doen, het wordt wel erg vermoeiend zo.

Les Amants

Kabbeldekabbel overspel-filmpje in de hogere milieus van Frankrijk (wat een kasteel!) tot er een van de meest bizarre plotwendingen volgt die ik ooit heb gezien. Ik zat echt als een goudvis te staren. Jeanne Moureau speelt een verveelde dame die (wonend op 't platteland) haar kicks steeds vaker zoekt in Parijs, bij een polo-speler bijvoorbeeld. Dan nodigt haar man (die alles door heeft) deze figuur uit om te komen dineren, en denk je nu gaat de bom ontploffen. Maar Moureau's auto (een fraaie Peugeot 203) gaat kaduuk en gelukkig komt er een archeoloog langs die haar wil brengen. Hij waarschuwt: ik doe niet aan hardrijden. En dat blijkt. Erg lollig, een sequentie á la Bergman's Wilde Aardbeien. Goed, iedereen is uiteindelijk op 't kasteel. De archeoloog moet natuurlijk ook blijven eten/logeren. En dan 's avonds. Bij maanlicht. Tien minuten langs cheesyheid. Wie is nou de man die hier Moureau bepoteld? Dat moet toch die polo-speler zijn? Maar waarom doen ze dan alsof ze elkaar nog niet kennen?

Ascenseur pour l'Échafaud

Ik dacht ik ga maar eens alle Malletjes kijken dan. Dit was zijn debuut. Over budget hoefde ie duidelijk niet te klagen, rijke familie hè. Er zijn heel wat dure auto's, Jeanne Moreau én, daar is de film geloof ik vooral bekend om tegenwoordig, Miles Davis op de soundtrack! Werkt prima in dit Hitchcockiaans verhaaltje. Eerste half uur is zelfs ijzersterk. Een supersimpel en mooi gegeven. Een oorlogsveteraan pleegt, een duidelijke lang over nagedachte moord, maakt toch één foutje, gaat terug om 't te herstellen, maar raakt dan opgesloten. In de lift! De film besteedt iets te weinig tijd in die lift, ik had z'n paranoia nog wel wat uitgebreider willen zien. Met een mesje gaat ie aan de slag om het een en ander los te schroeven, maar 't wil sigaret na sigaret niet lukken. Als ie dan eindelijk wel wat voor elkaar krijgt, vind ik 't jammer dat ie zichzelf niet even voor de kop slaat. Uiteindelijk blijkt ie overigens ook daar niks aan te hebben. Malle vond een man in een lift alleen kennelijk wat magertjes, dus volgt hij in het typische Hitchcock-verwisselingsplot een vervelend Klaas Jan Huntelaar-achtige punk die met z'n dinnetje aan de wandel gaat in de auto van onze moordenaar. (De rest kan u invullen) Jeanne Moreau dwaalt rond, heeft nagenoeg alleen maar voice-over en vraagt zich af waar haar vriendje (inderdaad de moordenaar) blijft. Ergens na een half uur begint het tempo wat te dalen, de hele sfeer wordt wat knulliger, waarna pas aan 't end nog een paar goeie twists volgen. Helaas houdt de politie-inspecteur nog een slot-speech, beter was om gewoon zwijgend naar de verschijning van een zeker object te kijken. Hmm zoals ik 't nu typ had dat eigenlijk ook de lift kunnen (of moeten) zijn!

Le Souffle au Coeur

Malle in zijn gebruikelijke nostalgie-mode. Moeiteloos schudt hij een levensechte jaren '50 uit de mouw. Jongens die lp's van Parker en Gillespie jatten. Heerlijk. Eerst lijkt het een soort van feel-good-film te worden, met 'n jonger gastje die door zijn oudere broers meegesleept wordt naar het bordeel, om maar 'ns de geneugten van seks te leren kennen. Als hij dan op een uiterst vriendelijk meisje van plezier ligt, zie je ineens: hij omarmt er alsof het zijn moeder is! Het overduidelijke begin van het ware thema: z'n ongelukkige Italiaanse moeder, getrouwd met een Franse gynaecoloog. En hij is "gewoon" een moederskindje dat te ver gaat.

Au Revoir les Enfants

In de Vrij Nederland stond onder het motto van Stalin: "1 dode is een tragedie, 1 miljoen is een cijfer", een overlevingsverhaal uit de Tweede Wereldoorlog. Deze film is er ook een. Zonder gruwelijkheid of enig effectbejag is het een van de beste films die ik ooit over die oorlog heb gezien. Regisseur Malle wist waarover hij 't had, want het hoofdpersonage is een alter ego. Een jongen uit een rijk gezin, die in de oorlog bij de paters in een rijke kostschool zit. Het leven gaat z'n gangetje, totdat daar wat mysterieuze jongens (met zwart haar) in de klas komen. Jaa.. De rest valt te raden, maar ach. Er ontstaat natuurlijk een vriendschap, etc. Pijnlijke scène in een restaurant, verboden voor joden, waar de collabo's langskomen om eens even te checken of er geen ongewenste personen zijn. Wat een varkens zijn dat. Maar uiteindelijk is de Judas van 't verhaal een heel ander (tragisch) figuur.

Atlantic City

Lees het uitgebreide artikel op de site van De Subjectivisten.