Eisenstein in Guanajuato

Nu begrijp ik waarom deze Greenaway zo weinig aandacht heeft gekregen. De film is, hoe zal ik het eens zeggen, excentriek, zelfs voor een arthouse-publiek. Of moeten we grappen: ass-centric. Aan Greenaway's voorliefde voor piemels zijn we redelijk gewend, maar dit is zijn eerste échte gay-film. Inclusief De Ontmaagding van Sergei Eisenstein. Mensen mopperden over historische accuratesse, maar Greenaway concentreert zich vooral op Eisensteins hysterische editing. Het geeft 'm de kans op splits, cuts en dat alles liefst in drievoud. Een aardig trucje zijn de voorbij flitsende historische foto's, die bewijzen dat Eisenstein werkelijk van maffe poses hield. Het begin raast in totale waanzin heel vermakelijk voorbij. Eisenstein schudt zich eens goed uit onder de douche, en laat zich verzorgen als een Zonnekoning. Montezuma én de bronstige gids zijn de juiste mannen op de juiste plaats. Maar als de kijker gewend raakt aan de edit-achtbaan, gebeurt er in Mexico eigenlijk bar weinig. Eisenstein vertelt ironisch genoeg vooral over zijn avonturen op weg náár Mexico. Zo wordt het geen film, maar een college. Met wat expliciets tussendoor... Best geinig dat Greenaway hier – in tegenstelling tot Noe – blijkbaar wél goeie acteurs voor kon vinden. En zelfs op een plat schermpje verslaat hij met caleidoscopische shots de 3D Love van Noe met gemak.

Belly of an Architect

Het unieke aan Peter Greenaway is dat hij boekenwijsheid met carnal knowledge combineert. Lichaam en geest. Weg met het dualisme. Niemand anders dan hij weet een fictiefilm rond het nooit gebouwde oeuvre van Etienne Louis Boullée te volbrengen. Een film die tegelijkertijd ook weer haast misselijkmakend fysiek is. Een Amerikaan komt naar Rome om een Boullée-tentoonstelling op te zetten. Zijn medewerkers verrassen hem met een taart in de vorm van de Cenotaph. In een fraai viezig shot steekt er later nog slechts een verfrommeld 1 ponds-biljet (met Newton) uit. De bolvorm van de taart is zowel fallisch als buikig. De architect is Italië neukend binnengekomen – 'What a way to enter Italy!' – maar krijgt al snel last van vermoedens van overspel. En gruwelijke maagpijnen. Het geeft Greenaway de kans om in Pasolini-stijl langs door Rome te sjokken, om er overal verval en jaloersmakende torso's te signaleren. Waar dat soms wat conceptueel aanvoelt, zijn de brieven die de architect aan zijn imaginaire held schrijft een rake zet. (En dat voor een voice-over, een wondertje!) Ze geven de film net dat taartpuntje melancholie mee, zo tussen het gekots door. Typisch Greenaway is de grijze hond (van Romulus en Remus) die de troep komt 'opruimen'... Als de architect eindelijk (door een sleutelgat) de bevestiging van zijn vermoeden krijgt, pakt hij er uitgeput een zetel bij.

The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover

Sluit weer mooi aan bij Omar's opmerking dat arthouse porno is, voortgezet met andere middelen. En je kunt eigenlijk ook het 'house' gedeelte weglaten. Als generalisatie, omdat de hele kunstgeschiedenis een excuus is voor het bekijken van mooie ontklede mensen, én omdat Peter Greenaway natuurlijk een 'leerling' van Rembrandt is. Met de plaatjes zit het dus op de voorgrond (Helen Mirren!) en de achtergrond (uitzinnige seTs) hier weer goed. Greenaway heeft een soort adult versie van Delicatessen (avant la lettre) gemaakt, zelfs het kannibalistische themaatje blijft niet uit. Dus hier is eten niet alleen seks (zoals gebruikelijk) het is ook zoals bij We Need To Talk About Kevin een vorm van moord. (De kok vertelt dat hij hogere prijzen vraagt voor zwartgekleurd voedsel, 'want mensen houden van het eten van 'de dood'.) Nou ja, een hele hoop geblabla op theoretisch niveau verraadt al dat de film op zichzelf gezien niet zo bijzonder is. The Thief is een niet al te grappige spraakwaterval, die almaar toneelmatige monologen blíjft afsteken. De kijker is blij met elke 'normale' dialoog die af en toe langskomt. The Thief financieert een haute cuisine restaurantje, waar His Wife het grootste gedeelte van de tijd op het toilet besteedt. En dat heeft niks met food poisoning te maken. Halverwege verplaatsen zij en Her Love het neuken naar de keuken, terwijl The Cook en koksmaatjes onverstoorbaar verder gaan met het bereiden van maaltijden. Grappig? Mwah. Esthetisch verantwoord? Ja.

The Pillow Book

Anatomieles met Peter Greenaway, Nooit eerder een film gezien met zo'n grote hoeveelheid piemels. Greenaway poogt hier een stokoud Japans gedachtenboek te verfilmen, en haalt daarvoor alle visuele trucs uit de kast. In elk shot gebeuren wel drie dingen tegelijk, tekst, blokjes met beelden in kleur, zwart-wit beelden op de achtergrond. Klinkt ingewikkeld, maar het komt neer op een de geflopte CD-I van vroeger, je denkt de hele tijd: 'klik hier voor meer informatie'. Erg om zitten grinniken. Maar Greenaway heeft wel wat in zijn mars natuurlijk, en langzaamaan wordt de film toch sensueel. (Ik vergeet te vermelden, dat de film draait om poëtische kalligrafie op naakte mensen.) Je raakt toch in de ban van deze fetisj, zeker als er na een uur een fenomenaal mooi elektronisch chanson-liedje van ene Guesch Patti klinkt. (Op Soulseek alleen te vinden op een of andere Ibiza chillout compilatie.) 'Un homme change' zingt ze, en de jonge, Hans Teeuwen-achtige Ewan McGregor is, eh, hard (nou ja) op weg de daad bij het woord te voegen, met een schone Japanse deerne. Ondertussen schuiven er natuurlijk van die oude Japanse erotische prenten door het beeld, alsmede de tekst van het liedje! Overkill die nog werkt ook. Meteen daarna verandert de film en gaat het meisje met de poëzie-obsessie zélf schilderen (in plaats van zich te laten beschilderen), en wordt het gehele (!) tweede uur, gevuld met een parade van naakte Japanse mannen. Na een tijdje wordt dat toch... Wat minder interessant. Nog wel geleerd dat Lange Frans wat deelt met Sei Shōnagon, de Japanse hofdame/schrijfster van het kussenboek, hij rapte ten slotte ooit: 'Mijn hobby's zijn lezen en neuken.'

A Zed & Two Noughts

Eén Greenaway was afdoende. (Ik bedenk me dat ik ook zijn Rembrandt-film heb gezien) Maar ik doelde hier op Drowning by Numbers, een maf vehikel waar ik gedurende de tijd toch wel redelijk positief over ben gaan denken. Dat gaat niet voor deze gelden, want A Zed & Two Noughts was eigenlijk gewoon saai. En zoals ik zei, met één Greenaway heb je al zijn trucjes, patronenverhalen en geintjes wel gezien. Een Z en 2 O's (lees Zoo) gaat over een dierentuin, een auto-ongeluk waarin twee echtgenotes van zoölogen omkomen, die vervolgens gefascineerd raken door dood en verval. (Typisch genoeg zijn de door de film gesneden beelden van rottende lijken nog het interessantst) Er is ook een of andere gestoorde dokter die bij het derde nog in leven zijnde slachtoffer van het ongeluk benen amputeert, zodat ze op een bepaald schilderij van Vermeer gaat lijken. (Er zijn klaarblijkelijk nooit benen op schilderijen van Vermeer!) Dat is zo ongeveer de beste grap. Verder wel wat aardige minimalism-thema's van Michael Nyman op de soundtrack.

Nightwatching

Gaap. Zich eindeloos voortslepende film, over Rembrandt, natuurlijk. Hij werkt aan zijn beroemde schilderij, terwijl zijn verstandshuwelijksvrouw sterft. Rembrandt ontdekt een of ander moordplotje (in La Règle du Jeu-stijl) Hij begint daarnaar verwijzingen in zijn doek aan te brengen. Spannend wordt het echter niet, sterker nog, ik kon het nauwelijks volgen, zelfs terwijl het grotendeels door personages wordt voorgekauwd/uitgelegd. Wat ook niet helpt is zo'n internationale cast die dan ook Nederlandse woorden moet gebruiken. Fladinge! Fladinge! (Oh.. Vlaardingen) Wel leuk zijn de momenten dat Rembrandt zich op de camera richt en zichzelf autobio graaft. Het is sowieso wel een geschikte vent, vol zelfspot en foute grappen. De beste (surrealistische) scènes zitten in 't begin als Rembrandt op 't dak zit en er ineens een meisje opduikt. Is 't n engel? Nee het is 'n meisje van het weeshuis ernaast, dat als kinderbordeel wordt gebruikt. Hij verwerkte ook haar in zijn doek (volgens de film dan hè) maar kinderen tekenen, dat lukt 'm toch niet. Vreemd.

Drowning by Numbers

Vreemd.. Absoluut een bijzondere en totaal geflipte film, maar desondanks was ik 'm twee dagen later alweer totaal vergeten. Uiteindelijk zal de reden wel weer zoiets zijn als "het verhaal grijpt niet bij de keel". Geen medelijden met de (mannelijke) karakters, die toch allemaal flink lijden. Drowning By Numbers is een soort kunstwerk dat in beweging komt. Het art design is magnifiek. Een Engels kuststadje vol sprookjesachtige figuren en kleuren. Drie vrouwen ontdoen zich gedurende de film van hun echtgenoten, waarbij ze (afgedwongen) hulp krijgen van Bernard Hill, de coroner (wat is dat eigenlijk in 't Nederlands, lijkschouwer?) Ondertussen zijn er vrolijke fascinaties voor nummers, naakte lijven, insecten verzamelen en spelletjes.